Dilbər Ramizqızının mətbəx bloqu

Kruasanda Osmanlı izi


Kruasan günümüzdə fransız mətbəxinin simvollarından biri kimi tanınır. Makaron italyan mətbəxinin etiketi olduğu kimi, kruasan da fransız mətbəxinin vizitkartıdır. Makaronu sevməyən italyan təsəvvür etmək nə qədər çətindirsə, kruasanı sevməyən fransızı düşünmək də bir o qədər mümkünsüzdür. Yəqin ki, bir fransız üçün ən keyifli səhər yeməyinin “olmasa, olmaz”ı boşqab böyüklüyündə, sobadan yenicə çıxmış bir kruasan və bir fincan qəhvədir. Elə buna görə də Parisdə sübh tezdən səhər yeməyi yeyə biləcəyiniz istənilən kafeyə girdikdə, hətta onun önündən keçdikdə belə təzə kruasan və təzə çəkilmiş qəhvə ikilisinin mükəmməl qoxu ahənginin sehrinə düşməmək mümkün deyil.


Aşağıda sizə bu mükəmməl ləzzəti evinizdə necə hazırlaya biləcəyinizin reseptini verəcəyəm. Ancaq əvvəlcə ləzzəti qədər meydana gəlməsi barədə də fərqli fikirlərin olduğu və “aypara” mənasını verən bu çörəyin mənşəyi haqda bizdə çox da bilinməyən fikirləri sizinlə bölüşəcəyəm. Xülasə olaraq onu deyim ki, fransızlar hər nə qədər bunun 13-cü əsrdən bəri bilinən bir çörək növü olduğunu sübut etməyə çalışsalar da, ən az bir o qədər də Vyana mühasirəsindən sonra Avstriyada (bəzi rəvayətlərdə isə Macarıstanda) Osmanlı məğlubiyyətinin simvolu olaraq ortaya çıxdığını söyləyirlər. Daha konkret ifadə etsək, bu bölgələrdə aypara şəklində olan çörəklərin meydana gəlməsinin kökündə Vyana mühasirəsində Osmanlı dövlətinin məğlub olmasını bu dövlətin bayrağında yer alan “ayparanı" hər səhər sındırmaqla qələbəni simvolik olaraq canlı tutmaq istəyi dayanırdı. Təbii ki, sonralar bu növ çörək bişirilməsi ticarətə çevrilmiş və artıq ilkin mahiyyətini itirmişdir. 
Bu məqamla bağlı illər əvvəl Türkiyədə dərc olunmuş bir məqaləni sizinlə paylaşacaq və daha sonra reseptimizə keçəcəyəm.
"Kruasan fransız çörəyi deyil. İlk dəfə Vyanada ortaya çıxıb və onun ilk dəfə hazırlanması Osmanlı müharibələrinin baş verdiyi 17-ci əsrə gedib çıxır. Bununla bağlı bir sıra əfsanələr var. Bu gün türkləri “Avropa Birliyi”ndə görmək istəməyənlərin genlərində əcdadlarından gələn, türklərin bütün Avropanı ələ almalarına çox az qalan 1529-cu ildəki birinci və 1683-cü ildəki ikinci Vyana mühasirəsinin qorxusu var. Xüsusi ilə ikinci mühasirədə şəhərin ətrafla bütün əlaqələri kəsilmiş və şəhər qıtlıqdan ciddi əziyyət çəkirdi. Qərb dünyasının qorxduğu başına gəlirdi. Xristianlığın şərqdəki son qalası da ələ keçəcəkdi. Ancaq Vyana mühasirədən çıxa bildi. Polyak Kral Jan Sobiyeskinin əmrindəki alman-polyak qüvvələri Köprülü Kara Mustafa Paşanın əmrindəki Osmanlı ordusunu geri çəkilməyə məcbur etdi. Buraya qədərki hadisələr həm Türk, həm də Avropanın bütün ölkələrinin rəsmi tarixlərində məlumdur. Ancaq kruasanın tarixi bu qədər dəqiq deyil. Daha doğrusu bu aypara şəklindəki çörəklə bağlı bir neçə əfsanə var; heç kim həqiqətin tam olaraq necə olduğunu bilmir. Əlbətdə ki, kruasanın tarixi ilə bağlı çox fərqli rəvayətlər var. Ancaq əksər hallarda mənbə olaraq Vyana göstərilir və osmanlılar bu şəhəri hədəf aldıqları üçün Osmanlı təhlükəsinin keçməsinə də ən çox vyanalıların sevinməsi təbiidir. Beləcə 17-ci əsrdən etibarən aypara şəkilli çörək və şirniyyatlar Avropanın digər şəhərlərinə də yayıldı. 1770-ci ildə Avstriya kraliçası Marie Theresanın 15-ci övladı Marie Antoinette fransız şahzadəsi Louis August ilə evləndi və Parisə köçdü. 1774-cü ildə isə Kral XV Louis çiçək xəstələyindən öldükdən sonra Marienin əri XVI Louis adı ilə taxta çıxdı. Avstriya əsilli yeni kraliçanın aypara şəklindəki çörəyi Fransa saray əyanlarına tanıtması mövzusunda tarixçilər həmfikirdir. Buna əvvəl türk çörəyi deyilmiş, sonra isə böyüyən ay mənasını verən “croissant” adlandırılmışdı. Kruasan sonraları sarayın xaricinə çıxmış və xalq da bunun aludəçisi olmuşdur. Bu gün fransız mətbəxinin simvolu halına gələn bu çörəyi onlara ərmağan edən avstriyalı gəlinə isə fransızlar öz təşəkkürlərini necə ifadə etdilər, bilirsiniz?! Fransız inqilabında onun və ərinin başını gilyotində kəsərək!.. Kruasanı sevsələr də, avstriyalı gəlini sevə bilmədilər.” (Sabah qəzeti, Ahmet Örs,  19.07.2009.)

İndi isə günümüzdə fransız mətbəxinin simvolu olan kruasanın reseptini bölüşək. Əvvəlcədən onu deyim ki, kruasanın xəmirini hazırlamaq zəhmət tələb edir. Ancaq təzə bişmiş kruasanı isti bir qəhvə ilə yeyərkən çəkdiyiniz zəhmətin hədər getmədiyindən əmin olacaqsınız.

Kruasan
Ərzaqlar:
Xəmir üçün.
  • 1 paket tez maya (10 qr)
  • 500 qr un
  • 1 stekan ilıq su. 
  • 1 ç.q. (çay qaşığı) şəkər tozu
  • 1 ç.q. (çay qaşığı) duz
  • 50 qr. kərə yağı
Xəmirin arası  üçün.
  • 250 qr. kərə yağı 
Üstü üçün.
  • 1 ədəd yumurta sarısı + 1 çimdik duz

Hazırlanması:
  • Unun yarını dərin bir qaba tökürük və üstünə mayanı, duzu, toz şəkəri və suyu əlavə edirik. Xəmiri yoğurmaya başlayırıq və unun qalanını da az-az əlavə edirik. Xəmir alınanda 50 qr kərə yağını da əlavə edərək yoğururuq. Ələ yapışmayan yumşaq xəmir alındıqda xəmiri az unlanmış bir səth üzərində təkrar 5-6 dəqiqə yoğururuq. Əldə olunan xəmirin üstünü örtərək mayanlanmaya qoyuruq. Təxminən 1 saata xəmir 2 qatına çıxır.

    Mayalanan xəmiri kvadrat şəklində açırıq və daha sonra bütün ucları ortaya gələcək şəkildə məktub formasında qatlayırıq. Bu şəkildə xəmiri streçləyərək soyuducuya qoyuruq və bir gecə orada saxlayırıq. 250 qramlıq kərə yağını isə otaq temperaturunda yumşaltdıqdan sonra bir soyuducu sellafanın içində oxlovla yayıb düzbuqaclı formasında incəldirik və soyuducunun buzxanasına qoyuruq.

    Ertəsi gün soyuducudakı xəmiri və yağı çıxarırıq. Xəmiri az unlu səth üzərində düzbucaqlı formasında elə açırıq ki, ölçüsü yağın ölçülərindən 2 dəfə böyük olsun. Yağı xəmirin arasına qoyaraq xəmiri üzərinə elə qatlayırıq ki, yağ tamamilə xəmirin içində qalsın. Kənarlarını birləşdiririk və təxminən yarım sm qalınlığında düzbucaqlı formasında yayırıq. Sonra xəmiri üst üstə 3-ə qatlayırıq və təkrar eyni qayda ilə düzbucaqlı şəklində açırıq. Bu presesi 3 dəfə təkrarladıqdan sonra xəmiri qatlayıb, streçləyib soyuducuya qoyuruq. Təxminən 2-3 saat gözlədikdən sonra çıxarıb az unlu səth üzərində yarım sm qalınlığında və münkün qədər böyük dördbucaqlı formasında xəmir açırıq. Sonra bərabər ölçülü üçbucaqlı formasında kəsirik. Alınan üçbucaq xəmirlərin oturacaq qisminə bıçaq ilə kiçik bir kəsik atırıq və kəsik atılan kənardan başlayıb rulon şəklində bükürük (içlik qoymaq istəsəniz, zövqünüzə görə şokolad yaxması, qatılaşdırılmış süd, cem və s. qoya bilərsiniz) .

    Sonra soba sinisinin üstünə bişirmə kağızını sərib kruasanları aralı-aralı yığırıq. Yumurta sarısını bir az duzla çırpıb kruasanların qat yerlərinə gəlməyəcək şəkildə üzərlərinə çəkirik. Əvvəlcədən isidilmiş sobada 190-200 dərəcədə təxminən 20 dəqiqə bişiririk.

    Nuş olsun.

Pizza - istisnasız hamının sevimlisi.


Pizza - İtalyan mənşəli bu təam bu gün dünyanın hər yerində xüsusən gənclərin ən çox sevdiyi bir ləzzətdir. Məxsusi ləzzəti, tez və daim əlçatan olması pizzanı, yeməyə ayırmağa vaxtı qıt olan, bir an əvvəl yəmək işini həll edib aradan çıxartmaq istəyən günümüz gənclərinin ideal seçimi halına getirmişdir. Düşünün ki, Amerikada saniyədə 350 dilim pizza yeyilir. 
Hər nə qədər asan hazırlanma, əlçatan inqrediyentlər və damağa xoş gələn dadı pizzanın tarixən varolma səbəbi olsa da, bu günkü məhşurluğunu daha çox markalaşmağa borclu olduğunu deməliyik. Məhşurlaşmış pizza markalarının iştah qabardıcı reklamları ümumilikdə bu ləzzəti seçimimizdə ilk sıralara gətirir.  

Modern pizzanın tarixinə baxdıqda isə onun 18-ci əsrin sonlarında Neapolda ortaya  çıxdığı görülür (gəl ki, buralarda üzərində müxtəlif əlavələr olan çörəklərin ta qədimdən bişirildiyi bilinir). İlk zamanlarda daha çox kasıbların yeməyi kimi bilinirdi. Aleksandr Duma  1885-ci ildə Neapola səfəri vaxtı burada kasıbların ancaq iki şey yediyini qeyd edir, yayda qarpız qışda pizza.  Pizza zamanla hamının süfrəsinə yol tapmağı bildi, hətta əfsanəyə görə 1889-cu ildə kraliça Margherita buranı ziyarət edərkən onun şərəfinə pizza hazırlanır və daha sonralar kraliça üçün hazırlanan resept elə onun adı ilə anılır. Bu gün İtalyanlar `mədəniyyət irsi` kimi Neopolitan pizzanı Avropa birliyi tərəfindən qoruma altına almışlar və hətta Neopolitan pizzanın təbliği və qorunması üçün 1984-cü ildən Həqiqi Neopolitan Pizza Assosasiyası yaradaraq həqiqi Neopolitan pizzanın möhürünü əllərində tutmağa çalışırlar.  

Ümumiyyətlə pizzanın ləzzətinin sirri üzərindəki ərzaqlarla yanaşı əsasən onun xəmirində yatmaqdadır. Məhz buna görə bugün hər bir pizza markası öz xəmiri ilə seçilməyə çalışır. Çünkü necə ki, isti çörək insana iştah gətirir eləcə də, qərərində bişmiş pizza xəmiri onu doyumsuz edir. Hələ bir də bu ləzzət üzərindəki ərzaqların ləzzəti ilə birləşdikdə, ağlınıza gəldikdə belə ağzınızı sulandıracaq bir ləzzət ortaya çıxır. Bir digər məqam isə, pizzanın bişdiyi sobadır. Bütün çörək məhsullarında olduğu kimi, ən ləzzətli pizza odun kürəsində bişir. 

Hər nə qədər odun kürəsində daha yaxşı olsa da, burada sizinlə ev şəraitində sevdiyim bir resepti paylaşıram. 

Pizza 
Ərzaqlar:
  • Xəmir üçün
  • 1 ədəd yumurta
  • 1 su st. ilıq su
  • yarım su st. bitki yağı
  • 1 çay qaşığı şəkər tozu
  • 1 çay qaşığı şəkər duz
  • 1 paket toz maya
  • aparana qədər un 
  • Sousu üçün
  • 2 xörək qaşığı ketçup
  • xörək qaşığı tomat
  • 1 çimdik kəklikotu
  • Üstü üçün
  • kolbasa
  • sosika
  • qırmızı bibər
  • (göbələk -zövqə görə)
  • rəndələnmiş holland pendiri
  • bir çimdik xaş-xaş
Hazırlanması:
  • Xəmir hazırlamaq üçün bir qaba xəmir üçün olan un xaricindəki bütün ərzaqları yığıb qarışdırırıq.
  • Üstünə az az unu əlavə edərək yumsaq, ələ yapışmayan xəmir yoğururuq. 
  • Xəmirin üstünü nəmli bir bez ilə örtüb yarım saat gözləyirik.
  • Kolbasa və sosiskanı bir az nazik, bibəri isə normal qalınlıqda doğrayırıq. 
  • Sousu üçün bir boşqabda ketçup, tomat və keklikotunu qarışdırırıq, qatı olsa su əlavə edirik. 
  • Xəmiri 3 kündə edirik və az unlu zəmində fırın qabı ölçüsündə yuxa açırıq. 
  • Üstünə sousu sürtüb rəndəlanmiş pendiri əlavə edirik.
  • Sonra doğradığımız kolbasa, sosiska və bibəri əlavə edib xaş-xaş səpirik.
  • 180 dərəcə isinmiş sobada bişiririk. 
 Qeyd: pizza xəmiri yumşaq olmalıdır, əlimizlə rahat forma verəbiləcəyimiz yumsaqlıqda.Ona görə yumsaqlıq üçün kündəyə duru yağ tökə bilərsiniz. 

Pankek - sınanmalı ləzzət.

Bazar günləri, vaxt məhdudiyyəti olmadan rahat rahat səhər süfrəsini açanda süfrəyə bir də əlavə fərqli təam hazırlamağı artıq bir ənənəyə çevimişəm. Adətən bunlar hem tez hazırlana bilən və həm də aradabir  hazırlamadığım reseptlər olur ki, beləcə həm süfrəyə fərqliliq həm söhbətə dad qatır. Bugün bunlardan birisi – Pankek haqqında bölüşmək istəyirəm
Pankek - adı üstündə `tava keksi` deməkdi.  Tavada hazırlanan istər fransızların crêpe suzette-si olsun, istər bildiyimiz oladiler, blinlər olsun bunlar hamısı  pankekin fərqli variantları sayıla bilər. Bəzi yerlərdə (xüsusən Amerihkada) Pankek dedikdə ağla səhər yeməyinin sevilən parçası gəlsə də, bəzi yerlərdə (xüxusən Avropada, daha çox qərbi Avropada) ağla Pankek günü və bu günün məxsusi ləzzəti gəlir. Əslində pankek qədimdən bilinən bir ləzzətdir və Pankek gününün mövcudluğu da əbəs deyil. Belə ki, xristiyanlıqda Pasxadan yeddi həftə əvvəl ‘böyük pəhriz/oruc’  dönəmi var və bu dönəmin başladığı gün ‘kül çərşənbəsi’ adlanır. Bu günün ərəfəsində, yəni bir gün əvvəlində isə  ‘tövbə çərşənbə axşamısı’ qeyd olunur ki, o gün artıq böyük orucluq dönəmində istifadəsi yasaq olacaq yağ və yumurta yeyəbilmənin son günü olur. Ənənəvi olaraq bu gün  bayram sirniyyatı mahiyyətində Pankek hazırlanır  və elə bu gün də `Dünya Pankek günü` kimi qeyd olunur.  Bəzi yerlərdə isə bu gün məğzi eyni qalmaqlq Mardi Gras festivalı olaraq qeyd edilir. Dəqiq günü Pasxaya görə müəyyən olunan bu gün  gələn il Fevralın 28nə təsadüf edəcək.  İndi sizinlə çox istifadı etdiyim reseptlərdən birini bölüşürəm.

Pankek
Ərzaqlar:
  • 2 ədəd yumurta
  • 3 yemək qaşığı toz şəkər  
  • 3 yemək qaşığı bitki yağı 
  • 2.5 su stekanı süd 
  • 3 su stekanı un
  • 1 paket qabartma tozu (10 gr)
  • 1 paket vanil (10 gr)
  • Bir çimdik duz.
Hazırlanışı:  
  • Əvvəlcə qaba yumurtaları, toz şəkər, yağ, süd , düz və vanili töküb yaxşıca qarışdırırıq
  • Üstünə unu və qabartma tozunu töküb qarışdırırıq və duru xəmir əldə edirik.   
  • Tavaya çox az bitki yağı töküb isidirik.
  • Xəmirdən kiçik bir çömçə, və ya bir xörək qaşığı qədər tavaya tökürük.
  • Az odda  göz göz olana qədər bişirib diger tərəfiniə çeviririk.
  • Pankekin digər tərəfini  də az bişirib servis edirik.
  • Hazırladığımız pankeklərin üstünə zövqə görə bal, şokolad, mürəbbə, pudra çəkəri vs. əlavə edirik.

Balıq mövsümündəyik




Balıq ətinin şəfa mənbəyi olduğunu hamımız bilirik. Bilirik ki, insana ürəkdən cildə qədər saymaqla bitməyən  faydası var. Deyim yerində isə balıq əti gözə nur, dizə təpər, ürəyə quvvətdir. Üstəlik uşaqdan böyüyə hamı üçün tövsiyyə ediləbiləcək bir qidadır. Əgər həftədə iki dəfə balıq yeyirsinizsə samlamlığınızın qayğısına qalırsınız deməkdir. Hələ son illərin ən güncəl mövzusu olan pəhriz modasına qapılmısınızsa onda balıq sizin üçün əvəzolunmaz olur. 
Faydası öz yerində, amma balıq əsasən öz ləzzəti ilə süfrələrimizdə özünə yer tapır. Tez tez cənub bölgəsindən olan insanlarımızdan eşitdiyim bir ifadə var ki, mənim üçün bu ifadə bir ləzzətin özünə nə qədər əzvəzsiz yer tapdığının bariz nümunəsidir. Balıqdan söz düçdükdə `balıqların şahı Ziyad balığıdır` deyərlər.
Mən balığı çox sevsəm də, hələ uşaqlıqdan bəri `birdən sümüyünü udaram` qorxusu məni bu ləzzəti doya doya dadmaqdan məhrum edir :) Hər dəfə evdə iştahla hazırlayıb yeməyə oturanda balıq ləzzəti axırda sümük ovuna dönür ki, bu da balığın dadına varmağa imkan vermir.  Odur ki, bu mövsümdə təzə balıq görüb könlümdən evdə balıq hazırlamaq keçəndə yolumu marketlərdən salıb donmuş halda satılan qızıl balıq (Türklərin Somon, Rusların Lasos dediyi bu balığı) almağa üstünlük verirəm. Demək olar ki, sümüksüz olan bu balığı sobada hazırladıqda dadı, ətri, tez və asan hazırlanması ilə sizin balıq həvəsinizi tam qarşılayır.  
Ümumiyyətlə balıq hazırlamaq asan olmaqla bərabər bişirirkən qurutmamağa diqqət etmək lazımdır ki, yumşaqlığı, şirəsi içində qalsın.  Burada sizinlə ən sadə və ləzzətli reseptlərdən birini paylaşıram. 



Qızıl balıq
Ərzaqlar:
  • 1 dilim balıq felesi
  • armudu stekan bitki yağı
  • 1 ədəd limon
  • Zövqə görə duz, istiot, kəklikotu
Hazırlanışı:
  • Bir qaba limonu sıxıb üzinə yağı, duz, istiot və kaklikotunu tökürük. 
  • Balıq felesini qarışığın içinə qoyub soyuducuda 1 saat gözlədirik.
  • 200 dərəcə isidilmiş sobada bişirmə kağızının üstünə feləni qoyub, qabdakı qalan qarışığı üzərinə əlavə edirik.
  • 15 dəqiqədə hazır olur.

Pesto- sevməməniz imkansızdır.


Italyan mətbəxi - burada yemək hazırlamaq sadəcə aclığı qarşılamaq üçün deyil, həm də damaq zövqünü qacıqlandıracaq bir sənətdir.
Sirr deyil ki, hər birimiz bəzən sırf xəbərdar olmaq xatirinə belə olsa daim fərqli mətbəxlərə aid reseptləri dadmağa çalışırıq. Bunlardan bəzilərini bir daha sınamayırıq, bəzilərinin isə dadı sözün əsl mənasında damağımızda qalır. Anacaq bəziləri də var ki, onların elə ilk dəfə dadına baxdıqda  daha əvvəl bilmədiyiniz, istifadə etmədiyiniz üçün bir xeyli təəssüflənir və bir müddət tez tez istifadə etməyə başlayırsınız.  Sanki, əvvəlki illərin əvəzini çıxarsınız. Pesto sousu tam da bu ləzzətlərin başında gəlir. Fərqli dadı və asan hazırlanması Pestonu favoritiniz olması üçün ən iddialı namizəd  edir. Klaasik bir İtalyan ləzzətidir Pesto, ağzınıza aldığınız ilk parçada buözünəməxsus narın dadı hiss edirsiniz. Pesto bir makaron sousu kimi bilinsə də, yaradıcılığınıza görə çox yerdə isitifadəyə əlverişlidir. Məsələn, təzə çörəyin üzərinə sürtüb üstünə də pomidor dilimləri və pendir qoyaraq həfis bir sendviç hazırlaya bilərsiniz. Hazırlanması da çox asandır pestonun, beş dəqiqəlik işdir. Üsdəlik reseptinə də sadiq qalmaq məcburiyyətində deyilsiniz. İnqrediyentləri öz zövqünüzə görə artırıb azalda və ya bəzilərini əzəzləyə bilərsiniz.  Klassik Pesto zeytun yağı, sarımsaq, reyhan yarpağı, şam fıstığı, duz və parmezanla hazırlanan bir sousdur. Ancaq siz məsələn sarımsağı, zeytun yağınının miqdarını öz damaq dadınıza görə tənzimləyə bilər, şam fıstığı yerinə qoz ləpəsi və ya hər ikisini istifadə edə bilərsiniz. 
Pesto mənşəyini İtalyanın Genoa bölgəsindən almaqda və əzmək, döymək mənasına gələn "pestare" sözündən törəməktədir. Demək ki, günümüzdə blender və ya mətbəx robortlarında hazırlanan reseptin əsli, qədimi döyülərək hazırlananıdır. Mütləq ki, döyülmə ət çəkilmə ətdən ləzzətli olduğu kimi, əzilərək hazırlanan Pesto da daha ləzzətli olar. 
Hər nə qədər baxdığım heç bir mənbədə bir biriylə eyni olan iki pesto reseptinə rastlamasam da mən sınayıb sevdiyim resepti sizinlə bölüşürəm. Pesto - sadəlik və qeyri adiliyin harmoniyasıdır.
Bir də, Parmezan çox bahalı olduğu üçün istifadə etməyə də bilərsiniz. Fəqət Parmezan aldınızsa o zaman soyuducuda cox saxlamadan, bitənə qədər özünüz üçün bir neçə gün İtalyan mətbəxi günü elan edin :)

Pesto Sousu
Ərzaqlar:
  • 2 normal dəstə ağ reyhan 
  • 3 diş sarımsak
  • 1 armudu stekan zeytun yağı 
  • 50 gr. şam fıstığı (marketlərdə 25 qr. paket olaraq satılır)
  • duz, istiot 
  • 50 qr. Parmezan pendiri
Hazırlanması:
  • Reyhanın yarpaqlarını qoparıb, yuyub, quruduruq.
  • Fıstığı isti tavada 1-2 dəqiqə qovururuq.
  • Blenderdə əvvəl sarımsaq və fıstıqları doğraylrlq. Üzərinə reyhan yarpağını, zövqə görə düz, istiot, zeytun yağını əlavə edib doğrayırıq və ən son parmezan pendirini əlavə edirik və birlikdə doğrayırıq. 
  • Sousumuz hazırdır. Şüşə qaba yığıb soyuducuda bir neçə gün saxlaya da bilərsiniz.
 Qeyd: duz qaya duzu olursa daha yaxşıdır. istiot isə klassik reseptlərdə yoxdur amma bü gün raslaşdığınız əksər restoranda istifadə edilir.

Keks - hamı üçün




Şirniyyatlar içində bəlkə də ən asan hazırlananı keksdir. Bu mənada keksin kəlimə olaraq bir çox dildə məcazən 'asan' mənasında işlənməsi heç də təsadüf deyil. Mən mətbəxlə arası olmayanlara və ya yeni öyrənənlərə tez tez keks bişirməyi tövsiyyə edirəm. Adətən bütün işlərdə olduğu kimi mətbəxdə də, həvəslə hazırlamağa başladığınız bir resept yaxşı alınmadıqda əliniz soyuyur, mənlik deyil deyib mətbəxdən uzaqlaşırsınız. Ancaq kekslərdə bu hal olmur, çünkü hazırladığnız keks daim yeməli olur və sizi, aha bu bunu belə etməsəydim və ya fərqli etsəydim və ya filan inqrediyentlə də etsəydim maraqlı alınardı düşüncəsi ilə növbəti dəfəyə motivasiya edir. Keks elə bir reseptdir ki, burada sizin fantaziyanızın sərhəddi yoxdur, nə ilə istəsəniz yoxlaya bilərsiniz. İçinə quru meyvələr qata, damla şokolad ata, sitrus meyvələrinin qabıqlarını rəndələyə bilər, ütünə fərqli kremlər, şokolad sürtə və bəzəyə bilərsiniz. Hətda xəmirində də süd, qatıq, kəsmik, xama istifadə edə bilərsiniz, kakao vura bilersiniz və bütün variantlarda keksiniz alınacak və hər biriniz özünəməxsus fərqliliyi olacaq. Artıq vaxla damaq zövqünüzə görə özünüzdə bir favoriti müəyyən edəcəksiniz, xəmirində, bişirməyində də əliniz tam qərərinə öyrəşəcəkdir. Artıq axşama çayla içməyəmi olsun, səhər yeməyinəmi olsun, uşaqların məktəb çantasına atmağa və ya özünüz ilə işə aparmağamı olsun kekslər sizin daim ən alçatan, ən funksiyonal çıxış yolunuz olacaqdır. 

Bəzən hər birimizin evdə öz özümüzə yaxşı bir çay dəmləyim içim və ya kofe hazırlayım dediyimiz vaxtlar olur. Əslində dəmlədiyimiz çay və ya hazırladığımız kofe hər gün dəfələrlə dəmlədiyimiz çay ilə eynidir, ancaq sanki özeldir. Çünkü, belə hallarda evdə işləri bitirmiş oluruq və fikrimizdə özümüzə sakit bir vaxt ayırmaq olur, bir kitab, jurnal oxuyarıq ya da sevdiyimiz serialın baxmadığımız bölümünü internetdən izləyərik və o çay , qəhvə məhz bu zaman rəng qatacağı üçün fərli olur. Siz bu çayın və qəhvənin yanına bir də favorit keksini əlavə etdikdə o vaxtınız daha ləzzətli olur.

Bu gün sizinlə mənim favotitlərimdən birisi olan darçınlı keksin reseptini böluşəcəyəm. Ancaq əvvəlcə keks hazırlamaq hər nə qədər asan olsa da diqqət etməyimizin yaxşı olacağı bəzi xırdalıqlar haqqında məlumat vermək istəyirəm. Belə ki, keksi qablara yığanda ağzında qədər doldurmamağa, təxminən 1 sm. boşluq saxlamağa çalısaq, işdikcə çox qabaracaq. Egər kakaolu hazırlayırsınızsa içinə damla şokolad qoymayın, kakao, şokolad ağır olur. Eğər portağal, limon vs. qabığını rəndələyib qatmaq istəyirsinizsə bu zaman qabığın üz hissəsini doğrayın altının ağı da rəndələnməsin, acılıq verir.



Darçınlı keks
Ərzaqlar:
  • 1 su stəkanı qatıq
  • su stəkanı şəkər tozu
  • Yarım su stəkanı bitki yağı
  • 3 su stəkanı un
  • 3 ədəd yumurta
  • 1 paket qabartma tozu
  • 1 paket vanil
  • 1 çay qaşığı darçın
Hazırlanışı:
  • Yumuta və şəkər tozunu bir qaba töküb mikserle ağaranadek çalırıq.
  • Üstünə qatığı və yağı əlavə edib yenə çalırıq.
  • Sonra üzərinə unu, tarçını,qabartma tozunu və vanili əlavə edib həll olanadək çalırıq. 
  • Xəmiri qablara (istər dəmir, istər hazır birdəfəlik kağız qablara) tökürük. Qabları tam doldurmuruq, qabarma payı olaraq başından bir barmaq yer saxlayırıq. 
  • 180 dərəcə sobada 40 dəqiqə bişiririk. 


 Qeyd: resept 12-15 ədəd alınır. 

Tagliatelle yoxsa Tagliolini


Italyan mətbəxi - burada yemək hazırlamaq sadəcə aclığı qarşılamaq deyil, həm də damaq zövqünü qacıqlandıracaq bir sənətdir.
Tagliatelle Italyan dilində ‘kəsmək’ mənasını verən ‘tagliare’ sözündən törədilmiş olub, İtalyanın Emilia-Romagna və Marche bölgələrində ortaya çıxmış olan bir makaron / əriştə növüdür. Ancaq bütün başqa makaronlardan fərqli olaraq bunun bir hekayəsi var. Tagliatelle orta əsrlərdə usta bir aşbaz tərəfindən Lucrezia d`Estenin saçlarından ilhamlanaraq yaradılmışdır deyilir. Əslində bu hekayənin 1930`larda ortaya atılmış bir zarafat olduğu bilinsə də uğurlu bir mövqeləndirmə olmuş və məhsul hisslərə toxunaraq özünə məxsusi bir yer qazanmışdır.  Uzun müddət ancaq gümüş qablarda zənginlərə servis edilən bu təam zamanla kütlənin damaq dadı olmuşdur.
Tagliatelle uzun lentvari forması ilə yanaşı tərkibi ilə də səciyyələnir. Bələ ki, bunun hazırlanmasında sudan istifadə edilmir və onun yerinə 1 yumurta 100 qr. un nisbəti ilə yumurtadan istifadə edilir. Əmici bir makaron olduğu üçün bolonez sousu kimi ağır, ətli sousları daha çox sevir. 
Tagliolini isə ad olaraq oxşamaqla bərabər forma olaraq fərqlənir. Nisbətən daha qısa və silindrvari formada olur. 

Bu qədər iştahaçan bir girişdən sonra düşünürəm mətbəximizdə özümüzə italyansayağı bir göbələk souslu makaron hazırlayıb ziyafət çəkmək heç də pis olmaz. Ümumiyyətlə makaron bişirmək asan olsa da, hətta heç yemək bişirməyi bilməyənlər söhbət qayğanaq və makaron olduqda ürəklənsələr də, bütün yeməklərdə olduğu kimi makaronda da siz onu sadəcə aclığınızı yatırmaq üçün deyil damağınız üçün hazırlayanda gərək bəzi nüanslara diqqət edəsiniz.
Məsələn, makaronu qaynatdıqdan sonra soyuq suyun altına tutmayın, qida dəyərini azaltmayın. 
Makaronu qaynatdığımız sudan bir stəkan kənara alıb sousumuza qataq, bu halda makaron sousu daha yaxçı əməcək. 
Sousu hazırlayanda kalori tərəddüdü ilə kremi (qaymağı) az qoymayın, kremin dadı bol qaymaqla özünü tutacaq.
Pendiriniz Parmezan olsun, makaronla Parmezan qədər heç bir pendir ideal uyğunlaşmır.

Bütün bu nüanslarla birlikdə, gəlin bir həftəsonu mətbəximizdə özümüzə makaron ziyfəti verək ...



Qaymaqlı (kremli) Göbələk 
Souslu Tagliatelle 
Ərzaqlar:
  • 1 yemək qaşığı kərə yağı
  • 1 diş sarımsak, ince doğranmış
  • 4 ədəd yaşıl soğan
  • 300 gr. tagliatelli
  • 300 gr. göbələk 
  • 200 ml qaymaq (krem)
  • duz, istiot 
  • Parmezan pendiri
Hazırlanması:
  • Qazanda duzlu su qaynadırıq.
  • Göbələkləri və soğanı yuyub doğrayırıq.
  • Tavada (orta odda) kərə yağını əridib doğradığımız sarımsağı əlavə edirik. 1-2 dəqiqə qovurub üzərinə soğanı əlavə edib birlikdə 4-5 dəqiqə xaşlayırıq. Üzərinə də göbələyi töküb təxnimən 5 dəqiqə daha qarışdıraraq bişiririk. 
  • Vam oda alıb üzərinə qaymağı töküb qarışdırırıq. Qaynamağa başlamadan ocağı söndürürük. Zövqə görə sousa tuz istiot atırıq. Sousumuzu hazırda gözlədirik.
  • Makaronu qaynayan suya töküb paketinin üstündəki müddətdə qaynadırıq. Suyundan 1 çömçə qədər alıb kənara qoyduqdan sonra makaronu süzüb üstünə sousu və ayırdığımız suyu töküb qarışdırırıq. Qablara çəkib üstünə bol miqdarda parmezan pendiri rəndələyirik. 


 Qeyd: resept 2 nəfərlikdir. zövqə görə üstünə qırmızı bolqar bibəri doğrayıb səpə bilərsiniz.